با عضویت در خبرنامه از 10 درصد تخفیف در خرید مجله معیشت بهره مند شوید


قیمت

زمان مطالعه: 4 دقیقه
تاریخ انتشار مطلب : ۱۷ فروردین ۱۳۹۸
عیدی دادن

 

رفت‌وآمد در بازارها به مناسبت ایام نوروز و دیگر مناسبت‌ها تنها دیدگان ما را درگیر نمی‌کند، گاهی گوشمان را نیز در بازار نوازش می‌دهد و غالباً این‌گونه صداها و الفاظ نادرست در بازار ریشه در یک عنصر دارند، عنصری به‌نامِ قیمت!

در این یادداشت سعی می‌کنیم به دو مؤلفۀ مهم پیرامون قیمت بپردازیم. مؤلفۀ اول تبیینی اجمالی از مفهوم شفافیت قیمت در بازار است و مؤلفۀ دوم مفهوم قیمت در اسلام. مؤلفۀ اول به‌سبب قاعدۀ عقلایی استفاده از تجربۀ موفق دیگر کشورها و مؤلفۀ دوم به‌سبب زندگی در کشوری اسلامی و پیروی از دستورهای دینی است.

  1. شفافیت و قیمت

ابتدا باید گفت که نظارت بر قیمت‌ها و شفافیت آن‌ها نباید منحصر به گزارش رسانه‌ها در ایام خاصی از سال شود. ازسوی‌دیگر توجه و نظارت مستمر مسئولان دولتی هم نباید تنها پیرامون قیمت نهایی کالاها و اجناس باشد، بلکه باید قیمت را با نگاهی جامع بنگرند و نکات جانبی آن را رصد کنند. شفافیت قیمت به وضعیتی گفته می‌شود که در آن خریدار و فروشنده هر دو قیمت را می‌دانند و هیچ واسطه‌ای درگیر آن نیست. البته تعاریف دیگری نیز ارائه‌شده است، اما مبتنی بر همین تعریف و تجارب خرید، می‌توان نکات زیر را پیرامون قیمت بیان کرد:

  1. لزوم درج یا نصب برچسب قیمت بر روی کالا: متأسفانه بسیاری از فروشگاه‌ها و همچنین تولیدکنندگان کالاها به این نکته توجه نمی‌کنند و سعی می‌کنند با پنهان کردن قیمت ابتدا مشتری را به خرید آن کالا ترغیب کنند و پس‌از اقناع مشتری، قیمت را بیان کنند.
  2. شفافیت در میزان سود فروشنده: فروشندگان و تولیدکنندگان ما با انواع روش قیمت‌گذاری آشنا نیستند و به همین سبب در قیمت‌گذاری خود اشتباه‌های فراوانی دارند. یکی از کارهای نادرست و متداول در بازار به‌ویژه در صنعت مواد غذایی اختلاف فراوان قیمت درج‌شده توسط تولیدکننده باقیمت فروخته‌شده به خرده‌فروش‌هاست. این اختلاف‌ها گاهی آن‌قدر زیاد است که انسان را به شگفتی و تعجب وامی‌دارد. مثلاً در بعضی از خرده‌فروشی‌ها مشاهده کرده‌ایم که قیمت رب، تن ماهی و دیگر محصولات غذایی را با بیش از ۵۰ درصد تخفیف می‌فروشند. آن موقع خریدار در ذهن خود با چالش‌های متعددی پیرامون کیفیت، صحت برند و… مواجه می‌شود که همگی ریشه در قیمت‌گذاری نادرست تولیدکننده و درنتیجه فراهم کردن حاشیۀ سود فراوان برای خرده‌فروش‌ها دارد؛ بنابراین باید نظارت بر قیمت از تولید تا فروش باشد و خرده‌فروش‌ها نیز با حاشیۀ سود مشخص و شفاف خود، علاوه‌بر اجحاف در حق خریدار، برای آن‌ها نیز چالش ذهنی ایجاد نکنند. البته نباید نقش اصناف و اتحادیه‌ها را نیز جهت آموزش و برگزاری دوره و کلاس برای آشنایی اعضای خود با انواع روش‌های قیمت‌گذاری فراموش کرد.
  3. نظارت بر تخفیف‌ها و حراجی‌ها: حتماً مغازه‌هایی را مشاهده کرده‌اید که روی شیشه و تبلیغات آن‌ها نوشته‌اند: «۵۰% تخفیف» یا «به علت تغییر شغل همۀ اجناس حراج می‌شوند» و عباراتی از این دست، اما آنچه در عمل رخ می‌دهد، کاملاً متفاوت است. نه تخفیفی وجود دارد و نه تغییر شغلی. درواقع اگر به آن مغازه‌ها مراجعه کنید تفاوتی در قیمت آن کالاها نسبت‌به دیگر مغازه‌ها نمی‌بینید. درحالی‌که در دیگر کشورها، تخفیف و حراج بیش از آن‌که شعار باشد، واقعیت است! فروشگاه‌های خارج از کشور با درنظر گرفتن قدیمی شدن مد کالا، تاریخ انقضا، هزینه‌های جابه‌جایی و انبارداری و ریسک ازبین رفتن سرمایه‌شان حراجی برگزار می‌کنند. این درحالی است که حراجی‌ها و تخفیف‌ها در کشور ما مبنای درستی ندارد که برای اصلاح آن باید علاوه‌بر نظارت، برای فروشندگان فرهنگ‌سازی نیز صورت گیرد.
  4. تبیین دقیق قیمت کالاهای مکمل و لوازم جانبی: شاید دیده باشید که فروشگاه‌ها خیلی از کالاها را به‌صورت فروش در کنار کالای دیگر دارند؛ بنابراین سعی می‌کنند تا هم‌زمان کالای مکمل یا لوازم جانبی آن کالا را بفروشند؛ مثلاً فروشگاه‌های لوازم‌خانگی تلاش می‌کنند تا در کنار تلویزیون، میز آن را هم به‌فروش برسانند. این درحالی است که اگر قیمت تلویزیون به‌واسطۀ برند و مدل آن در بازار مشخص باشد، قیمت کالاهای جانبی مثل میز تلویزیون به‌دلیل وجود مدل‌های مختلف و کیفیت‌های متمایز، در بازار به‌سختی به‌دست می‌آید و به همین دلیل گاهی فروشندگان از فروش چنین کالاهایی برای سود بیشتر خود استفاده می‌کنند که اگر شفافیت در قیمت خریدوفروش باشد شاهد چنین سوء‌استفاده‌هایی نخواهیم بود.
  5. بیان دقیق و شفاف قیمت خدمات کالا: گاهی مشاهده می‌شود که در هنگام فاکتور و در واپسین مراحل خرید، هزینه‌های اضافی مثل مالیات، بیمه، گارانتی، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و… از مشتریان اخذ می‌شود؛ درحالی‌که باید از همان ابتدا هزینۀ چنین خدماتی به مشتریان گفته شود که مشتریان با آگاهی بیشتری اقدام به خرید کنند. شاید نمونۀ بارز و مشهود این‌گونه اضافه دریافتی‌ها را تجربه کرده باشید، به‌ویژه در هنگام خرید خودرو؛ بنابراین یکی از مؤلفه‌های دیگرِ شفافیت قیمت بیان این‌گونه دریافتی‌ها در ابتدای معامله است.

البته ذکر این نکته نیز مهم است که قدرت چانه‌زنی مشتریان بر سر قیمت کالاها به‌سبب گسترش فروشگاه‌های اینترنتی افزایش یافته است و این گسترش کمک فراوانی به شفافیت قیمت‌ها داشته است؛ اما بااین‌حال در این‌گونه فروشگاه‌ها نیز نکات ذکرشده دیده می‌شود، نکاتی مثل قیمت بیشتر از بازار، دریافت هزینه‌های جانبی، تخفیف‌ها و حراج‌های نادرست و…؛ بنابراین لازم است هنگام خرید در فضای مجازی، مشتریان توجه بیشتری داشته باشند.

  1. قیمت‌گذاری در اسلام

قیمت در اسلام نیز ملاحظاتی دارد، اگرچه به‌صراحت در قرآن بحثی نشده است، اما عیاشی در تفسیر خود در ذیل عبارت إِنِّي أَراكُمْ بِخَيْرٍ در آیۀ ۸۴ سورۀ هود، روایتی را نقل می‌کند و مراد این عبارت را ارزان بودن قیمت‌ها بیان می‌کند. البته احادیث فراوانی درباب قیمت وجود دارد و کتاب‌های حدیثی مثل کتاب معتبر کافی یک باب را پیرامون آن اختصاص داده‌اند. در تدبر ابتدایی پیرامون این احادیث می‌توان گفت که قیمت‌گذاری ازسوی دولت یا حاکم شرع به‌شدت نهی شده است؛ احادیث متعددی داریم که پیامبر از قیمت‌گذاری خودداری کرده‌اند و آن را امر در اختیار خداوند دانسته‌اند. حدیثی نیز وجود دارد که بی‌ارتباط با مقدمۀ بحث ما نیست؛ در کتاب کافی نقل‌شده است: «قیمت بالا، خلق‌وخوی انسان را بد می‌کند و امانت (اعتماد) را ازبین می‌برد و مسلمان را اذیت می‌کند». دربارۀ این مؤلفه می‌توان چند نکته را به‌صورت خلاصه بیان داشت:

  1. پیامبر و معصومین از قیمت‌گذاری خودداری می‌کرده‌اند.
  2. قیمت کالاها ارتباطی با فراوانی یا کمبود کالا ندارد، بلکه امری است تحت ارادۀ خداوند؛ به این معنا که ممکن است یک کالا کم باشد ولی قیمت کمی داشته باشد و کالایی فراوان باشد و قیمت بیشتری نیز داشته باشد.
  3. قیمت زیاد کالاها آسیب‌های اخلاقی زیادی مثل بدخویی و بی‌اعتمادی در جامعه به‌همراه خواهد داشت.
  4. یکی از نشانه‌های رضایت خداوند از مردم ارزانی کالاها بین آن مردم است.
  5. خودداری از قیمت‌گذاری به‌معنای عدم نظارت ازسوی حاکم نیست.
  6. قیمت باید منصفانه و عادلانه باشد.
  7. فروشندگان نباید در قیمت فروش خود، بین مشتریان تفاوت قائل شوند.

 



نظرات

یک دیدگاه

  • سلام , مهمان