با عضویت در خبرنامه از 10 درصد تخفیف در خرید مجله معیشت بهره مند شوید


هشت دلیل اصلی که به تصمیمات مالی نادرست می انجامد

زمان مطالعه: 7 دقیقه
تاریخ انتشار مطلب : ۱۳ دی ۱۳۹۵
تصمیمات مالی

زندگی شما مجموعه ای از نتایجی است که هر کدام به دنبال یک تصمیم به وجود آمده اند. این تصمیمات در طول زمان رفته رفته شرایط پیرامون شما را شکل میدهند و کیفیت انجام امور را معین می سازند. در زمینه مالی نیز باید ریشه هر نوع موفقیت یا شکست را در تصمیمات مالی فرد جستجو کرد. تصمیماتی که اگر نادرست اتخاذ شوند؛ میتواند به نتایج نامطلوبی انجامیده و رفاه و آسایش افراد را تحت تاثیر قرار دهد. البته هیچ کس به صورت ارادی و با میل شخصی اشتباه نمیکند بلکه تمامی تصمیمات نادرست ریشه های مشخصی دارند که بدون برطرف نمودن آنها شرایط تغییر نخواهد کرد و اشتباهات ادامه خواهد یافت. موارد زیر از جمله مهمترین عوامل اشتباه افراد در اتخاذ تصمیمات مالی و اقتصادی است.

تصمیمات مالی نادرست به چه دلایلی رخ می دهد؟

۱٫ فقر، خستگی و فرسودگی

به راستی چرا افراد وامهایی با بهره بالا می گیرند؟ یا وسیله ای را که میتوان با قیمت مناسبی خریداری کرد به بهای بسیار بالاتر می خرند؟ چرا در حالی که میتوان غذاهای سالم و ارزانی را در خانه تهیه کرد، خود را با غذاهای بی کیفیت و گران بیرون از خانه سیر می کنند؟ دلیل ولخرجی های بیهوده، آن هم در شرایط بحران مالی چیست؟ چرا افراد چنین خطاهای آشکاری را مرتکب میشوند؟

حقیقت آن است که احتمال تصمیمات مالی نادرست از سوی افراد فقیر بسیار بیشتر است. مطالعات نشان می دهند که این افراد بیشتر از پس انداز مشغول قرض گرفتن هستند و روز به روز وضعیت خود را سخت تر می کنند. البته نباید این افراد را برای تصمیمات اشتباه ملامت کرد. شرایط روانی و اجتماعیِ دشوار میتواند هر کسی را به خطا بیندازد و تصمیم گیری درست تحت فشار شدید بسیار مشکل است. بر اساس پژوهش بانک جهانی، مشکلات شناختی ناشی از کمبود پول و بدهی نمره هوش افراد را تا ۱۳ واحد کاهش میدهد و ممکن است به شرایط نامطلوبی چون اعتیاد و استرس شدید منجر شود.

به علاوه افراد کم درآمد کمتر فرصت استراحت پیدا می کنند. آنها اجازه خسته شدن ندارند و نمیتوانند به سفر بروند. طبیعی است که این وضعیت با گذشت زمان منجر به فرسودگی شدیدِ مکانیزم شناختی میشود و این ضعف ارزیابی منجر به اخذ تصمیمات مالی نادرست و تحقق نتایج ناگوار خواهد شد. برای پرهیز از این مساله باید چرخه معیوب فقر قطع شود. به یاد داشته باشید که فقر فقر می آورد. از این رو اگر به دنبال بهبود شرایط مالی و تصمیمات مطلوب هستید، پیش از هر چیز باید از فشارها بکاهید و امور را سر و سامان دهید. فرسودگی و خستگی ناشی از فقر عامل فقر بیشتر خواهد بود.

۲٫ نداشتن خودکنترلی

از دهه شصت تاکنون، مجموعه آزمایشاتی برای ارزیابی توانایی های روانی افراد به کار گرفته شده و در آنها تلاش شده است معنا و جهت گیری تصمیمات مالی افراد از طریق رفتارهایی خاص ارزیابی شود. بر اساس یکی از آنها، به گروهی کودک پیشنهاد می شود یک شکلات را فورا بگیرند یا آنکه دو شکلات را در آینده دریافت کنند. برای این کار، کودکان در اتاقی با یک شکلات تنها گذاشته میشوند و بنا است اگر آن شکلات را نخوردند، به عنوان جایزه شکلات دیگری دریافت نمایند. نتایج حاصل از این آزمایش به طور معمول نشان دهنده آن است که بیشتر کودکان نمی توانند این مدت زمان را صبر کنند و با خوردن شکلات امکان دریافت جایزه را از دست می دهند.

این یافته ها به عنوان پایه ای برای تحلیل رفتارها و تصمیمات مالی مورد استفاده قرار گرفته است. محققان معتقد هستند که در چنین مواردی، رفتار فرد بیش از آنکه به ضریب هوشی و سایر عوامل شناختی مرتب باشد، نتیجه سطح خودکنترلی او است. همه کودکان به صورت طبیعی مایل به دریافت شکلات بیشتری هستند، اما اغلب آنها نمیتوانند میل خود را برای لذت آنی کنترل کنند و همین امر باعث از دست رفتن فرصت میشود.

این شرایط ساده در زندگی پیچیده بزرگسالی نیز حاکم است. به این صورت که بسیاری از تصمیمات مالی نادرست نتیجه ناتوانی ما در شناخت موقعیت و گزینه مناسب نیستند، بلکه ناشی از این مساله هستند که قادر به کنترل احساسات و امیال آنی خود نیستیم و سرمایه یا امکانات خود را صرف هیجانی آنی می کنیم. هیجاناتی که برآوردن آنها فرصت موفقیت آینده را از ما سلب میکند.

۳٫ عوامل ژنتیکی

مطالعات مرتبط با کنترل احساسات، که در بخش پیش به آنها اشاره شد، توجه محققان را به عوامل ژنتیکی جلب کرده است. در این زمینه یافته ها حکایت از آن دارند که بخشی از ناکامی های افراد در پس انداز و موفقیت مالی به شیوه عملکرد والدین وابسته است. به معنا که ظاهرا ژنی خاص در برخی وجود دارد که آنها را به سوی موفقیت و تصمیمات درست هدایت می کند و نبود آن به خطا و شکست می انجامد. البته در خصوص میزان تاثیرگذاری این عامل میان صاحبنظران اختلافاتی وجود دارد. با این حال اغلب آنها وجود چنین ژنی را تایید میکنند. بر اساس پژوهشهای عصبشناختی، این ژن در انسان سطح دوپامین را کنترل میکند و با اخذ تصمیمات مالی درست ارتباط دارد. این ژن همچنین بر استعداد فرد برای تجزیه و تحلیل داده های مالی تاثیرگذار است.

البته باید به این توجه داشته باشید که در خصوص چگونگی عملکرد ژنها و میزان تاثیر آنها مباحث همچنان ادامه دارد. به طور مثال، برخی ضمن تایید تاثیر این عامل ژنتیکی، بر نقش آموزش و تربیت در نحوه ظهور تاثیرات ژنتیکی تاکید دارند. از این رو نباید با تکیه بیش از اندازه بر وجوه ژنتیکی امید به بهبود را از دست بدهید و راهی برای توجیه خطاهای مالی خود پیدا کنید. به یاد داشته باشد که در نهایت، این شما هستید که نتایج حاصل از تصمیمات را تحمل خواهید کرد.

۴٫ سن بالاتر یا پایینتر از ۵۳ سال

بر اساس پژوهش های مرتبط با رفتار مالی، سن ایده آل برای اخذ تصمیمات مالی ۵۳ سالگی است. افراد در سنین بالاتر یا پایینتر خطاهای بیشتری را مرتکب می شوند که البته چگونگی انجام این خطاها با یکدیگر متفاوت است. به طور مثال، در سنین جوانی ریسک پذیری بیشتری وجود دارد، افراد بیشتر بدهی به بار می آورند و ولخرج تر هستند. در مقابل، افراد مسن با از دست دادن توانایی های شناختی و کاهش ضریب هوشی مواجه اند که این امر منجر به اخد تصمیمات مالی نادرست میشود. به علاوه ریسک پذیری نیز در سنین بالا کاهش می یابد، حافظه فرد تحلیل میرود و همه این موارد ضریب خطا را بیشتر میکند. از این رو، افراد مسن با از یاد بردن برخی اطلاعات با اهمیت، تصمیماتی نامتناسب اخذ کرده و خود را به دشواری می اندازد.

اگر جوان و بی تجربه هستید، استفاده از مشاوره افراد مجرب را فراموش نکنید. این اطلاعات میتواند شما را در موقعیت های پیچیده یاری کند و از احتمال وقوع خطا بکاهد. در مقابل، اگر در سنین بالاتر از پنجاه سالگی قرار دارید، باید از مشاوران برای آگاهی از اطلاعات دقیق و افزایش ریسک پذیری خود استفاده نمایید. این گونه مشاوره ها به شما اجازه می دهد تجارب خود را در مسیر موفقیت به کار گیرید و از تصمیمات نادرست پرهیز نمایید.

۵٫ ضعف در ریاضیات

فرض کنید قیمت یک گوشی موبایل و وسایل جانبی آن روی هم ۱۱۰ هزار تومان باشد. اگر قیمت موبایل صد هزار تومان بیشتر از قیمت وسایل جانبی آن باشد، قیمت هر کدام از آنها چقدر است؟ اکثر افراد در پاسخ به سوال خواهند گفت که قیمت موبایل ۱۰۰ هزار تومان و قیمت وسایل ۱۰ هزار تومان است. پاسخی که کاملا نادرست است. چراکه در این حالت قیمت موبایل ۹۰ هزار تومان بیشتر از وسایل جانبی خواهد بود. پاسخ درست در اینجا آن است که قیمت موبال ۱۰۵ هزار و قیمت وسایل ۵ هزار تومان خواهد بود.

این مثال به خوبی نشان میدهد که بسیاری از ما، برخلاف تصور خودمان، در محاسبات عددی و ریاضی ضعیف هستیم. از این رو در هنگام سرمایه گذاری یا کسب و کار بر اساس تحلیل نادرست ریاضی، تصمیمات اشتباهی میگیریم. این گونه خطاها در مشاغل خرده فروش و کوچک بسیار رایج است و گاه به نابودی کسب و کار می انجامد. در چارچوب دیدگاه های کلاسیک اقتصادی، تمامی کنشگران بازار بر اساس عقلانیت عمل می کنند، در حالی که واقعیت جز این است. مسائل پولی و مالی بسیار پیچیده هستند و تحلیل دقیق آنها به توانایی ریاضی بالایی نیاز دارد و بسیاری افراد بدون دارا بودن این توانایی، تصمیمات کاملا غیرعقلانی میگیرند!
اگر به دنبال موفقیت مالی و سرمایه گذاری موفق هستید، ریاضی بیاموزید.

۶٫ غفلت از بازنشستگی و مرگ

بسیاری از افراد در سنین جوانی بر این باور هستند که شرایط همواره به صورت مشابه پیش خواهد رفت. آنها سنین پیری، بازنشستگی و مرگ را از یاد میبرند و از همین رو، تصمیماتی می گیرند که در بلند مدت نادرستی آنها نشان داده خواهد شد. اگر فردی در سنین پایین به فکر دوران کهولت خود نباشد، بیمه مناسبی تهیه نکند و سرمایه کافی اندوخته ننماید، طبیعی است که در همان زمان نادرستی این تصمیمات را در نخواهد یافت. جوانی انرژی و میل کافی را برای کار کردن در او ایجاد میکند. اما زمانی که به سنین بالاتر رسید، خطای خود را در خواهد یافت، اما در اغلب موارد این آگاهی بسیار دیر به دست می آید و دیگر کاری از دست فرد ساخته نیست.

به علاوه نامشخص بودن زمان مرگ نیز ممکن است تصمیماتی را دامن بزند که نه تنها خود فرد بلکه بازماندگان او را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بی توجهی به بیمه عمر و نداشتن صندوقی برای تامین آینده بازماندگان از جمله این خطاها و تصمیمات نادرست است که آثار و عواقب آن اغلب فراتر از تصور خواهد بود.

۷٫ ناتوانی در مواجهه با انتخاب های پیچیده و دشوار

بر خلاف بیشتر توصیه های عمومی اقتصادی، شرایط زندگی واقعی بسیار پیچیده و دشوار است. در اغلب مواقع، گزینه های متنوع و متداخلی وجود دارد که فرد در برابر آنها گیج شده و از اخذ تصمیم درست باز می ماند. مطالعات روانشناختی نشان می دهد که انسانها در برابر گزینه های پیچیده و پرتعداد قادر به تصمیم گیری عقلانی نیستند و بیشتر انتخابها به نادرستی و از روی شانس صورت می گیرد.

در یکی از آزمایش های مرتبط با رفتارشناسی مالی، از افراد خواسته شد تا از میان تعدادی شیشه مربا یکی را انتخاب کرده و به رایگان برای خود بردارند. در گروه نخست سه شیشه در مقابل انتخاب کنندگان قرار گرفت، در حالی که گروه دوم باید از میان بیست شیشه انتخاب میکردند. نتایج نشان دادند که افراد در مواجهه با تعداد اندک گزینهها به سادگی و بر اساس حواس خود دست به انتخاب میزدند در حالی که انتخاب از میان ۲۰ شیشه بسیار دشوار و زمانبر بوده است.

این وضعیت بر تمام زندگی ما نیز حکمفرما است. زمانی که گزینه های پیش رو اندک و واضح هستند، میتوانیم به آسانی تصمیمگیری نماییم. اما اگر تعداد انتخابها زیاد شود، اخذ تصمیم بسیار پیچیده میشود. از این رو برای تسهیل فرآیند تصمیم گیری و انتخاب مناسب از میان گزینه های متفاوت مالی (شغل، سرمایه گذاری، بیمه و …) باید تعداد انتخابها را محدود کرد و آنها را بر اساس اولویت مرتب ساخت. در این مرحله فرد نباید خود را درگیر تصمیمات مالی نماید. پس از انجام این فرآیند، میتوان از میان گزینه های محدود، انتخابی آسانتر و با مطلوبیت بیشتر انجام داد.

۸٫ تقلید از دیگران

یکی از راه های معمول در برابر دشواری تصمیم گیری پیروی از عملکرد قبلی دیگران است. انسانها این گونه واکنش را از دوران کودکی می آموزند و بعدتر نیز به طور پی درپی آن را به کار می گیرند؛ بی توجه به آنکه این روش کاملا نادرست است و میتواند به تصمیمات مالی مرگبار منجر شود. هر فرد بر اساس روش زندگی، اولویتها و نیازهای مستقیم خود دست به انتخاب میزند. طبیعی است که دیگران نمیتوانند از این تصمیم پیروی کنند، چراکه شرایط حاکم بر زندگی آنها به طور کامل متفاوت است. از این رو تقلید از عملکرد دیگران باید متوقف شود و هر فرد صرفاً بر اساس شرایط و اولویت های خود دست به انتخاب بزند



شماره ماهنامه :

نظرات

یک دیدگاه

  • سلام , مهمان