بسم الله الرحمن الرحیم

دسته بندی : داستان جلد

۳۰ مرداد ۱۳۹۶

SITE-1

اگرچه رفتن به مسافرت اختصاص به ایام خاصی ندارد و دستِ‌کم در کشور ما که از جغرافیای چهارفصل برخوردار است، در تمام فصول سال امکان گردشگری وجود دارد، اما به‌هرحال موضوعاتی ازقبیل تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها باعث می‌شود تا اغلب خانواده‌های ایرانی که بیشترشان حداقل یک دانش‌آموز یا دانشجو در منزل دارند، به فصل تابستان به چشم فرصت ویژه‌ای برای گشت‌وگذار نگاه کنند.

با وجود این، موضوع سفر از دیرباز در فرهنگ اقتصادی خانواده‌های ما همواره مانند کالایی نسبتاً گران خودنمایی کرده است. به‌طوری‌که اغلب افراد لازم می‌دانند تا از مدت‌ها قبل برای آن برنامه‌ریزی کنند تا بتوانند با هزینۀ انجام‌شده، بهترین دستاوردها و لذت‌ها را از مسافرت کسب کنند.

در این نوشتار که در ابتدای ماه دوم فصل تابستان تقدیم حضورتان می‌شود، درصدد خواهیم بود تا راجع به پدیدۀ سفرهای ناگهانی یا همان تورهای لحظه‌آخری و ابعاد اقتصادی آن کنکاش بیشتری کنیم و برخی پرسش‌ها را در این زمینه پاسخ دهیم.

این موضوع از دو جهت اهمیت زیادی دارد. اول آنکه سهم هزینه‌های سفر در سبد مصرف خانوار بالاست و این‌گونه تورها در سال‌های اخیر توانسته است تا حدی این نقیصه را بر طرف کند. ازسوی‌دیگر واقعیت نیز این است که صنعت گردشگری در کشور ما همچنان نوپا و نحیف است و لذا این گزینه، یعنی تورهای لحظه‌آخری می‌تواند جان تازه‌ای به این صنعت ببخشد.

البته ناگفته نماند که حول‌وحوش چنین تورهایی مانند هر پدیدۀ تازۀ دیگری آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی متعددی شکل گرفته که آن هم در جای خود نیازمند بررسی است. در ادامه تلاش می‌شود که به هریک از این موارد تا حدی پرداخته شود.

در ابتدا لازم است به این سؤال پاسخ داد که اساساً چنین فرصت‌هایی چگونه ایجاد می‌شوند؟ آن‌گاه باید به این پرسش جواب داد که اصولاً چه تیپ افرادی بیشتر از این‌گونه سفرها بهره می‌گیرند و درنهایت باید آسیب‌ها و حواشی احتمالی این‌گونه سفرها را معرفی کرد و برای حل آن‌ها راهکارهایی به دستگاه‌های مربوطه پیشنهاد کرد.

در پاسخ به این سؤال که چگونه چنین فرصت‌هایی شکل می‌گیرند، باید گفت برخی محصولات و خدمات، جنسشان طوری است که نمی‌توانند از یک میزان کمتر تولید و عرضه شود. برای مثال کسی‌که مالک سالن سینما است، باید در هر سانس تمام صندلی‌های سالن را عرضه کند؛ چه مشتری داشته باشد و چه نداشته باشد.

درهرحال هزینه‌های ثابتی وجود دارد؛ مانند آب، برق، گاز، کادر اداری و نیروهای خدماتی که مشتری چه کم باشد چه زیاد، مالک سینما آن‌ها را باید بپردازد. مالک سینما نیز با درنظر گرفتن تمام این موارد چنان قیمت‌گذاری می‌کند که با بخشی از قیمتی که وی برای بلیط دریافت می‌کند، این هزینه‌ها را جبران کند و بخش دیگر آن هم سود خود او باشد.

حقیقت این است که اگرچه مالک سینما حاضر نیست از این قیمت محاسبه‌شده دست بردارد، اما چنانچه عده‌ای این بلیط را به همین قیمت اولیه بخرند، آنگاه برای مالک سینما به‌صرفه خواهد بود تا صندلی‌هایی را که تقریباً یقین دارد خالی خواهد ماند، با قیمت‌های کمتر واگذار کند تا دستِ‌کم بخشی از هزینه‌های ثابت خود را جبران کند.

همین موضوع عیناً در مورد هتل‌ها و هواپیماها هم وجود دارد که گاهی با اتاق‌های خالی و صندلی‌های خالی مواجه می‌شوند و چنانچه بتوانند این ظرفیت‌های خالی را ولو به قیمت اندک واگذار کنند، موفق شده‌اند بخشی از هزینه‌های ثابتشان را تأمین کنند. این کار باعث شکل‌گیری پیشنهادهای لحظه‌آخری می‌شود.

البته ناگفته نماند که از دیرباز چنین فرصت‌هایی وجود داشته است؛ اما به‌دلیل فقدان رسانه‌های جمعی مانند ایمیل، پیامک، وب‌سایت و اخیراً شبکه‌های اجتماعی بهره‌مندی از این‌گونه فرصت‌ها تقریباً اختصاص به دوستان، اقوام و خلاصه نزدیکانِ مسئولان و کارمندهای هتل‌ها و آژانس‌های مسافرتی داشت که البته در خیلی مواقع تعداد این افراد آن‌قدر کم بود که تورها با ظرفیت ناقص برگزار می‌شد. اما اکنون به لطف وجود رسانه‌های جمعی این امکان برای همه فراهم آمده است تا از چنین فرصت‌هایی برخوردار شوند.

پس در وهلۀ اول باید گفت این پدیدۀ جدید بیش از هرکس برای مالکان تورها و هتل‌ها مفید است که می‌توانند تا جای ممکن از ظرفیت‌های خالی مانده‌شان نیز بهرۀ اقتصادی ببرند و در درجۀ دوم برای کسانی ارزشمند است که در گذشته به‌دلیل بی‌اطلاعی‌شان از چنین فرصت‌هایی محروم می‌شدند.

اما این پرسش هم وجود دارد که آیا همه تیپ افراد را می‌توان مشتری این‌گونه تورها دانست؟

باید به این نکته توجه کرد که هر فرد یا خانواده‌ای به هنگام تصمیم برای مسافرت به سه موضوع و معیار توجه می‌کند که نخستین آن مقصد سفر است. معیار دوم نیز زمان سفر است و درنهایت سومین معیار سطح کیفی خدمات اقامتی و حمل‌ونقلی است که دریافت می‌کند.

به‌طور ساده باید گفت هرچه افراد نسبت به این معیارها منعطف‌تر باشند و با روی بازتری با شرایط مواجه شوند، امکان استفادۀ آن‌ها از چنین تورهایی بیشتر می‌شود.

برای مثال خانواده‌ای که اصرار دارد در ایام تعطیل مشخصی مانند عید فطر حتماً شهر خاصی مانند تبریز را از نزدیک ببیند و از قضا خیلی روی مکان اقامتش هم حساسیت دارد، منطقاً نمی‌تواند مشتری خوبی برای تورهای لحظه آخر باشد که سراسر نااطمینانی و مملو از نامعلومی است و در تمام معیارها با ریسک مواجه است.

درمقابل، افرادی که عموماً مشاغل پاره‌وقت یا آزاد دارند و اختیار وقتشان دست خودشان است و نیز بیشتر از کیفیت سفر به خود سفر اصالت می‌دهند، احتمالاً از چنین تورهایی بیشتر لذت خواهند برد.

مانند کسانی‌که اگرچه تصمیم دارند عید فطر به مسافرت بروند، اما خیلی مقصد برایشان اهمیت ندارد یا برای مثال کسانی‌که گرچه درپی بازدید از شیراز هستند، اما اینکه چه‌وقت این اتفاق بیفتد برایشان تفاوت زیادی نمی‌کند. درنهایت افرادی هم هستند که خیلی اهمیتی به کیفیت خورد و خوراک و وسیلۀ سفر و مکان استراحتشان نمی‌دهند و توجه اصلی آن‌ها به مکان‌هایی است که از آن‌ها بازدید می‌کنند. این سه دسته افرادی که از آن‌ها نام برده شد و با تعریف ما افراد منعطف نامید می‌شوند، مناسب‌ترین مشتریان برای استفاده از چنین سفرهایی به‌شمار می‌روند.

البته در پایان ذکر یکی‌دو نکته به‌صورت هشدار نیز خالی از فایده نیست و آن اینکه تور لحظه‌آخری موقعی تور خوبی به‌شمار می‌رود که حقیقتاً لحظه‌آخری باشد؛ یعنی توری باشد که از مدت‌ها پیش برنامه‌ها و قیمت‌هایش را اعلام کرده باشد و صرفاً در روزهای آخر نزدیک به پرواز، دست به پیشنهادهایی ارزان بزند. درمقابل باید از تورهایی که از بدو طراحی نام لحظه‌آخری روی آن‌ها گذاشته‌اند بسیار پرهیز کرد؛ چراکه این‌ها غالباً تورهای با کیفیت کم هستند که البته به‌خاطر کیفیت نامطلوب، طبیعتاً قیمت ارزانی هم دارند. ازآنجاکه ممکن است بسیاری از مشتریان تمایلی به استفاده از چنین سفرهای کم‌کیفیتی نداشته باشند، متأسفانه از واژۀ سرقت‌شدۀ تور لحظه‌آخر برای نام‌گذاری این تورها استفاده می‌شود و تنها راه تشخیص آن هم این است که سوابق تور بررسی شود و این موضوع ثابت می‌کند که آیا این تور در هفته‌های قبل قیمت بیشتری داشته است یا اینکه از ابتدا با نام تور لحظه‌آخر معرفی شده است.

 

نویسنده: امین عسگری

ماهنامه معیشت، شماره ۳۴، مرداد ۹۶

اگرچه رفتن به مسافرت اختصاص به ایام خاصی ندارد و دستِ‌کم در کشور ما که از جغرافیای چهارفصل برخوردار است، در تمام فصول سال امکان گردشگری وجود دارد، اما به‌هرحال موضوعاتی ازقبیل تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها باعث می‌شود تا اغلب خانواده‌های ایرانی که بیشترشان حداقل یک دانش‌آموز یا دانشجو در منزل دارند، به فصل تابستان به چشم فرصت ویژه‌ای برای ...

اگرچه رفتن به مسافرت اختصاص به ایام خاصی ندارد و دستِ‌کم در کشور ما که از جغرافیای چهارفصل برخوردار است، در تمام فصول سال امکان گردشگری وجود دارد، اما به‌هرحال موضوعاتی ازقبیل تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها باعث می‌شود تا اغلب خانواده‌های ایرانی که بیشترشان حداقل یک دانش‌آموز یا دانشجو در منزل دارند، به فصل تابستان به چشم فرصت ویژه‌ای برای گشت‌وگذار نگاه کنند.

با وجود این، موضوع سفر از دیرباز در فرهنگ اقتصادی خانواده‌های ما همواره مانند کالایی نسبتاً گران خودنمایی کرده است. به‌طوری‌که اغلب افراد لازم می‌دانند تا از مدت‌ها قبل برای آن برنامه‌ریزی کنند تا بتوانند با هزینۀ انجام‌شده، بهترین دستاوردها و لذت‌ها را از مسافرت کسب کنند.

در این نوشتار که در ابتدای ماه دوم فصل تابستان تقدیم حضورتان می‌شود، درصدد خواهیم بود تا راجع به پدیدۀ سفرهای ناگهانی یا همان تورهای لحظه‌آخری و ابعاد اقتصادی آن کنکاش بیشتری کنیم و برخی پرسش‌ها را در این زمینه پاسخ دهیم.

این موضوع از دو جهت اهمیت زیادی دارد. اول آنکه سهم هزینه‌های سفر در سبد مصرف خانوار بالاست و این‌گونه تورها در سال‌های اخیر توانسته است تا حدی این نقیصه را بر طرف کند. ازسوی‌دیگر واقعیت نیز این است که صنعت گردشگری در کشور ما همچنان نوپا و نحیف است و لذا این گزینه، یعنی تورهای لحظه‌آخری می‌تواند جان تازه‌ای به این صنعت ببخشد.

البته ناگفته نماند که حول‌وحوش چنین تورهایی مانند هر پدیدۀ تازۀ دیگری آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی متعددی شکل گرفته که آن هم در جای خود نیازمند بررسی است. در ادامه تلاش می‌شود که به هریک از این موارد تا حدی پرداخته شود.

در ابتدا لازم است به این سؤال پاسخ داد که اساساً چنین فرصت‌هایی چگونه ایجاد می‌شوند؟ آن‌گاه باید به این پرسش جواب داد که اصولاً چه تیپ افرادی بیشتر از این‌گونه سفرها بهره می‌گیرند و درنهایت باید آسیب‌ها و حواشی احتمالی این‌گونه سفرها را معرفی کرد و برای حل آن‌ها راهکارهایی به دستگاه‌های مربوطه پیشنهاد کرد.

در پاسخ به این سؤال که چگونه چنین فرصت‌هایی شکل می‌گیرند، باید گفت برخی محصولات و خدمات، جنسشان طوری است که نمی‌توانند از یک میزان کمتر تولید و عرضه شود. برای مثال کسی‌که مالک سالن سینما است، باید در هر سانس تمام صندلی‌های سالن را عرضه کند؛ چه مشتری داشته باشد و چه نداشته باشد.

درهرحال هزینه‌های ثابتی وجود دارد؛ مانند آب، برق، گاز، کادر اداری و نیروهای خدماتی که مشتری چه کم باشد چه زیاد، مالک سینما آن‌ها را باید بپردازد. مالک سینما نیز با درنظر گرفتن تمام این موارد چنان قیمت‌گذاری می‌کند که با بخشی از قیمتی که وی برای بلیط دریافت می‌کند، این هزینه‌ها را جبران کند و بخش دیگر آن هم سود خود او باشد.

حقیقت این است که اگرچه مالک سینما حاضر نیست از این قیمت محاسبه‌شده دست بردارد، اما چنانچه عده‌ای این بلیط را به همین قیمت اولیه بخرند، آنگاه برای مالک سینما به‌صرفه خواهد بود تا صندلی‌هایی را که تقریباً یقین دارد خالی خواهد ماند، با قیمت‌های کمتر واگذار کند تا دستِ‌کم بخشی از هزینه‌های ثابت خود را جبران کند.

همین موضوع عیناً در مورد هتل‌ها و هواپیماها هم وجود دارد که گاهی با اتاق‌های خالی و صندلی‌های خالی مواجه می‌شوند و چنانچه بتوانند این ظرفیت‌های خالی را ولو به قیمت اندک واگذار کنند، موفق شده‌اند بخشی از هزینه‌های ثابتشان را تأمین کنند. این کار باعث شکل‌گیری پیشنهادهای لحظه‌آخری می‌شود.

البته ناگفته نماند که از دیرباز چنین فرصت‌هایی وجود داشته است؛ اما به‌دلیل فقدان رسانه‌های جمعی مانند ایمیل، پیامک، وب‌سایت و اخیراً شبکه‌های اجتماعی بهره‌مندی از این‌گونه فرصت‌ها تقریباً اختصاص به دوستان، اقوام و خلاصه نزدیکانِ مسئولان و کارمندهای هتل‌ها و آژانس‌های مسافرتی داشت که البته در خیلی مواقع تعداد این افراد آن‌قدر کم بود که تورها با ظرفیت ناقص برگزار می‌شد. اما اکنون به لطف وجود رسانه‌های جمعی این امکان برای همه فراهم آمده است تا از چنین فرصت‌هایی برخوردار شوند.

پس در وهلۀ اول باید گفت این پدیدۀ جدید بیش از هرکس برای مالکان تورها و هتل‌ها مفید است که می‌توانند تا جای ممکن از ظرفیت‌های خالی مانده‌شان نیز بهرۀ اقتصادی ببرند و در درجۀ دوم برای کسانی ارزشمند است که در گذشته به‌دلیل بی‌اطلاعی‌شان از چنین فرصت‌هایی محروم می‌شدند.

اما این پرسش هم وجود دارد که آیا همه تیپ افراد را می‌توان مشتری این‌گونه تورها دانست؟

باید به این نکته توجه کرد که هر فرد یا خانواده‌ای به هنگام تصمیم برای مسافرت به سه موضوع و معیار توجه می‌کند که نخستین آن مقصد سفر است. معیار دوم نیز زمان سفر است و درنهایت سومین معیار سطح کیفی خدمات اقامتی و حمل‌ونقلی است که دریافت می‌کند.

به‌طور ساده باید گفت هرچه افراد نسبت به این معیارها منعطف‌تر باشند و با روی بازتری با شرایط مواجه شوند، امکان استفادۀ آن‌ها از چنین تورهایی بیشتر می‌شود.

برای مثال خانواده‌ای که اصرار دارد در ایام تعطیل مشخصی مانند عید فطر حتماً شهر خاصی مانند تبریز را از نزدیک ببیند و از قضا خیلی روی مکان اقامتش هم حساسیت دارد، منطقاً نمی‌تواند مشتری خوبی برای تورهای لحظه آخر باشد که سراسر نااطمینانی و مملو از نامعلومی است و در تمام معیارها با ریسک مواجه است.

درمقابل، افرادی که عموماً مشاغل پاره‌وقت یا آزاد دارند و اختیار وقتشان دست خودشان است و نیز بیشتر از کیفیت سفر به خود سفر اصالت می‌دهند، احتمالاً از چنین تورهایی بیشتر لذت خواهند برد.

مانند کسانی‌که اگرچه تصمیم دارند عید فطر به مسافرت بروند، اما خیلی مقصد برایشان اهمیت ندارد یا برای مثال کسانی‌که گرچه درپی بازدید از شیراز هستند، اما اینکه چه‌وقت این اتفاق بیفتد برایشان تفاوت زیادی نمی‌کند. درنهایت افرادی هم هستند که خیلی اهمیتی به کیفیت خورد و خوراک و وسیلۀ سفر و مکان استراحتشان نمی‌دهند و توجه اصلی آن‌ها به مکان‌هایی است که از آن‌ها بازدید می‌کنند. این سه دسته افرادی که از آن‌ها نام برده شد و با تعریف ما افراد منعطف نامید می‌شوند، مناسب‌ترین مشتریان برای استفاده از چنین سفرهایی به‌شمار می‌روند.

البته در پایان ذکر یکی‌دو نکته به‌صورت هشدار نیز خالی از فایده نیست و آن اینکه تور لحظه‌آخری موقعی تور خوبی به‌شمار می‌رود که حقیقتاً لحظه‌آخری باشد؛ یعنی توری باشد که از مدت‌ها پیش برنامه‌ها و قیمت‌هایش را اعلام کرده باشد و صرفاً در روزهای آخر نزدیک به پرواز، دست به پیشنهادهایی ارزان بزند. درمقابل باید از تورهایی که از بدو طراحی نام لحظه‌آخری روی آن‌ها گذاشته‌اند بسیار پرهیز کرد؛ چراکه این‌ها غالباً تورهای با کیفیت کم هستند که البته به‌خاطر کیفیت نامطلوب، طبیعتاً قیمت ارزانی هم دارند. ازآنجاکه ممکن است بسیاری از مشتریان تمایلی به استفاده از چنین سفرهای کم‌کیفیتی نداشته باشند، متأسفانه از واژۀ سرقت‌شدۀ تور لحظه‌آخر برای نام‌گذاری این تورها استفاده می‌شود و تنها راه تشخیص آن هم این است که سوابق تور بررسی شود و این موضوع ثابت می‌کند که آیا این تور در هفته‌های قبل قیمت بیشتری داشته است یا اینکه از ابتدا با نام تور لحظه‌آخر معرفی شده است.

 

نویسنده: امین عسگری

ماهنامه معیشت، شماره ۳۴، مرداد ۹۶

کتابهای منتشره

اصل بعیدبودن: چرا هم‌رخدادی‌ها و رویدادهای معجزه‌آسا و نادر همه‌روزه رخ می‌دهند

این کتابی‌ست درباره‌ی رویدادهای خارق‌العاده‌ی نامحتمل و ‏بعید؛ درباره‌ی این‌که چرا چیزهایی بسیار بعید رخ می‌دهند. و ناگفته نماند، درباره‌ی ‏این‌که چرا پشت سر هم رخ می‌دهند و رخ می‌دهند، و باز هم رخ می‌دهند. ‏ در نگاه نخست،...[]